โรคอัลไซเมอร์
(Alzheimer's Disease - AD)

          นอกเหนือจากความเสื่อมถอยด้านความจำและการคิดแล้ว สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ผู้ป่วยอัลไซเมอร์เกือบทุกคนจะต้องเผชิญกับอาการทางจิตเวชและพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป ในช่วงใดช่วงหนึ่งของโรค

• ภาวะอารมณ์ผิดปกติ 
• ซึมเศร้า ผู้ป่วยอาจแสดงอาการเศร้า หดหู่ ร้องไห้ หรือเก็บตัวบ่อยครั้ง แม้ในระยะเริ่มต้นของโรค
• เฉยชา เป็นอาการที่พบได้บ่อยมาก ผู้ป่วยจะ ขาดความสนใจ และ หมดแรงจูงใจ ในการทำกิจกรรมใด ๆ แม้แต่สิ่งที่เคยชอบ ทำให้ดูเหมือนคนขี้เกียจ แต่จริง ๆ แล้วเป็นผลมาจากความผิดปกติในสมอง
• วิตกกังวล  ผู้ป่วยอาจแสดงความกระวนกระวายใจหรือกลัวอย่างไม่มีเหตุผล โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่คุ้นเคย หรือเมื่อความสับสนเกี่ยวกับเวลาและสถานที่เพิ่มขึ้น

• อาการทางจิต อาการเหล่านี้มักเกิดในระยะปานกลางถึงรุนแรงของโรค และเป็นสัญญาณที่ต้องได้รับการดูแลจากจิตแพทย์อย่างเร่งด่วน

• หวาดระแวงหรือหลงผิด ผู้ป่วยจะมีความเชื่อที่ผิดจากความเป็นจริงอย่างรุนแรงและไม่มีเหตุผล เช่น

• หลงเชื่อว่ามีคนมาขโมยของแม้ว่าของจะวางผิดที่เองก็ตาม
• หลงเชื่อว่าคู่สมรสไม่ซื่อสัตย์ หรือพยายามทำร้ายตนเอง
• หวาดระแวงว่าผู้ดูแลกำลังวางแผนทำร้าย

• ประสาทหลอน ผู้ป่วยอาจ เห็นภาพ หรือ ได้ยินเสียง ที่ไม่มีอยู่จริง โดยมักเป็นภาพคน สัตว์ หรือเหตุการณ์ในอดีต

• พฤติกรรมที่ก้าวร้าวและท้าทาย  เป็นพฤติกรรมที่สร้างความเครียดสูงสุดให้กับผู้ดูแล มักเกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยรู้สึกสับสน ถูกคุกคาม หรือรู้สึกว่าถูกจำกัดเสรีภาพ

• กระสับกระส่าย ผู้ป่วยอาจนั่งไม่ติดที่ เดินวนไปมาซ้ำ ๆ หรือทำพฤติกรรมที่ไม่สามารถหยุดได้
• ก้าวร้าว  การแสดงออกทางอารมณ์ที่รุนแรง เช่น ตะโกนด่า ทุบตี หรือ ต่อสู้ขัดขืน เมื่อถูกบังคับให้ทำกิจกรรมที่ไม่ต้องการ เช่น การอาบน้ำ การแต่งตัว
• เดินเตร่ ผู้ป่วยอาจเดินออกจากบ้านโดยไม่มีจุดหมาย หรือเดินไปมาภายในบ้านโดยไม่สามารถระบุสิ่งที่ต้องการได้

          การดูแลทางจิตเวชบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการรักษาโรคอัลไซเมอร์ โดยเฉพาะในด้านการจัดการ อาการทางจิตเวชและพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป ซึ่งเป็นหัวใจของการรักษาคุณภาพชีวิต ผู้ป่วยอัลไซเมอร์มักเผชิญกับอาการที่ซับซ้อน เช่น ความหวาดระแวง อาการประสาทหลอน ความก้าวร้าวรุนแรง หรือภาวะซึมเศร้าร่วมด้วย ซึ่งอาการเหล่านี้เป็นผลจากความเสียหายของสมอง

          ดังนั้นผู้ป่วยจึงควรได้รับการดูแลทางจิตเวชเพื่อลดความถี่และความรุนแรงของอาการกระสับกระส่าย การต่อต้าน หรือการทำร้ายตนเอง ซึ่งเป็นปัจจัยหลักที่ลดความทุกข์ทรมานของผู้ป่วย และช่วยลดความเสี่ยงของการบาดเจ็บ ทั้งต่อตัวผู้ป่วยและผู้ดูแล นอกจากนี้ การให้ความรู้ คำปรึกษาและวิธีการรับมือกับพฤติกรรมต่าง ๆ เพื่อป้องกันภาวะหมดไฟของผู้ดูแลก็เป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งถือเป็นการรักษาแบบองค์รวมที่ช่วยรักษาเสถียรภาพของทั้งครอบครัว